وهر يكى را بر ديگرى مقدم داشتن جايز است نهم شستن جانب راست است دهم چپ است وناف وعورتين را با هر يك از جانبين كه شويد ( 1 ) رواست يازدهم در غسل ترتيبي أول سر وگردن را بشويد وبعد از آن جانب راست را وبعد از آن جانب چپ را پس اگر شستن يكى از اين دو جانبين را بر شستن سر مقدم دارد به اجماع آن غسل باطل است اما اگر جانب چپ را بر جانب راست مقدم دارد در باطل بودن آن غسل خلاف است بعضي برآنند كه غسل صحيح است اما أكثر برآنند كه غسل باطل ( 2 ) است دوازدهم آنكه خود افعال غسل را بجا آورد مگر آنكه عاجز باشد چنان كه در وضو مذكور شد سيزدهم آنكه آب بر هر يك از اعضا روان باشد پس اگر در غسل ترتيبي دست را تر سازد بر اعضا مالد غسل باطل خواهد بود وهمچنين اگر در غسل ارتماسى در زير آب نيت كند ومقارن نيت أصلا حركت نكند در اين صورت نيز غسل باطل است چهاردهم تخليل نمودن آنچه مانع رسيدن آب باشد به ظاهر بدن مثل انگشتر وزهگير وغيره پانزدهم آنكه در ( 3 ) غسل ارتماسى وقتي در آب فرو رود پاها را از زمين قلتين اندكى مرتفع سازد وحركت دهد تا آب بر كف پاها برسد واگر هر دو پا يا يك پا بر زمين قلتين چسبيده وآب بر آن نگذرد غسل باطل خواهد بود شانزدهم بر حكم نيت بودن از أول غسل تا آخر غسل يعنى قصد امريكه منافى غسل باشد نكند مثل قصد ريا يا خنك ساختن بدن يا چرك بر طرف كردن از بدن يا قصد حدث أكبر كردن در اثناى آن اما اگر قصد حدث أصغر كند اين غسل نزد بعضي از مجتهدين باطل است ونزد بعضي باطل نيست چنان كه عن قريب به تفصيل مذكور خواهد شد هفدهم آنكه غسل ارتماسى نكند هر گاه احرام يا روزه واجبي داشته باشد وافطار بر أو حرام باشد كه آن غسل باطل است چه سر در آب فرو بردن در احرام وروزه واجب حرام است اما اگر روزه سنتي داشته باشد غسل ارتماسى كند صحيح است وهمچنين اگر در روزه واجب به سهو غسل ارتماسى كند آن غسل صحيح است وهرگاه شخصي به آب غوطه خورد ودر زير آب به ياد آورد كه روزه واجبي دارد وخواهد كه در آن وقت غسل ارتماسى كند بايد در وقتي كه خواهد از زير آب بيرون آيد نيت غسل كند ودر اثناى بيرون آمدن غسل را تمام كند آن غسل صحيح است واما آن پانزده چيز كه در غسل سنت است أول آنكه اگر مرد يا زن انزال شده باشد قبل از غسل بول كند تا بقيه منى با بول بيرون آيد واگر بول نيايد استبرأ ( 4 ) كند به طريقي كه در آداب طهارت خانه رفتن مذكور شد دوم آنكه چون دست در آب گذارد اين دعا بخواند بسم الله وبالله اللهم اجعلني من التوابين واجعلني من المتطهرين سيم آنكه هر دو دست را تا به مرفق سه نوبت قبل از غسل بشويد چهارم سه نوبت مضمضه كردن پنجم سه نوبت استنشاق كردن ششم مسواك كردن

--> ( 1 ) با هر دو جانب بشويند خالى از اشكال نيست صدر دام ظله العالي . ( 2 ) البتة متابعت أكثر را نمايند بلى اگر دو باره طرف چپ را بعد از طرف راست بشويند آن غسل صحيح است صدر دام ظله . ( 3 ) شايد مراد اين است كه بايد يك زمان آب به تمام بدن احاطه داشته باشد صدر دام ظله العالي . ( 4 ) معلوم نيست استبراء به مسحات در انزال ثمرى داشته باشد صدر دام ظله العالي مدى الأيام والليالي به حق محمد والال .